تجهیزات ICU در منزل؛ ۸ وسیله‌ی ضروری و مراحل راه‌اندازی

تجهیزات ICU در منزل یعنی آماده‌کردن یک اتاق مراقبتی با وسایل پزشکی لازم برای بیماری که از بیمارستان مرخص شده اما هنوز مراقبت دقیق می‌خواهد. خانواده‌ها معمولاً نمی‌دانند هر دستگاه چه کاری می‌کند، چه فضایی لازم است و چه کسی بر آن نظارت می‌کند.

در این راهنما ۸ وسیله‌ی ضروری، نکته‌های ایمنی و برق، مراحل انتقال بیمار و نشانه‌های خطر را مرور می‌کنیم. این مطلب جای نظر پزشک را نمی‌گیرد و انتخاب هر دستگاه باید با پزشک معالج باشد.

ICU در منزل یعنی چه؟

بخش مراقبت ویژه در بیمارستان تیم کامل و تجهیزات متنوع دارد. در خانه نمی‌توان همه‌ی آن را بازسازی کرد. منظور از ICU در منزل، ارائه‌ی بخشی از آن مراقبت‌ها برای بیمار پایدار است. این بیماران معمولاً نیاز به اکسیژن، ساکشن، پایش مداوم یا حرکت‌دادن و تغییر وضعیت منظم دارند.

مراقبت‌های این‌چنینی نیاز به پرستار آموزش‌دیده دارد. جزئیات خدمت را در صفحه‌ی مراقبت تخصصی از بیمار بدحال و ICU در منزل ببینید. بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن تنفسی هم ممکن است به برخی از همین وسایل نیاز داشته باشند؛ در مطلب مراقبت از بیمار COPD در منزل درباره‌ی آن نوشته‌ایم.

نکته‌ی مهم: فهرست تجهیزات ICU در منزل را پزشک معالج تعیین می‌کند. خرید یا اجاره‌ی دستگاه بدون نسخه و آموزش می‌تواند خطرناک باشد.

۸ وسیله‌ی ضروری در تجهیزات ICU در منزل

همه‌ی بیماران به همه‌ی این وسایل نیاز ندارند. اما بیشتر خانواده‌ها هنگام راه‌اندازی تجهیزات ICU در منزل با این هشت مورد روبه‌رو می‌شوند.

۱. تخت بیمار چندکاره

تخت بیمار پایه‌ی تجهیزات ICU در منزل است. تخت برقی یا مکانیکی اجازه می‌دهد سر و پای بیمار بالا و پایین شود. این کار هنگام غذا دادن، تنفس راحت‌تر و جابه‌جایی ایمن کمک می‌کند. نرده‌های کناری هم خطر افتادن را کم می‌کنند.

اگر خرید تخت منطقی نیست، اجاره تخت بیمار راه‌حل رایجی است. تخت باید به‌گونه‌ای قرار بگیرد که از هر دو طرف به آن دسترسی داشته باشید.

۲. تشک مواج

بیمار خوابیده فشار طولانی روی پوست دارد و ممکن است زخم بستر ایجاد شود. تشک مواج با تغییر مداوم فشار هوا، فشار را از روی یک نقطه برمی‌دارد. این تشک جای تغییر وضعیت منظم بیمار را نمی‌گیرد و فقط در کنار آن مؤثر است.

برای مراقبت کوتاه‌مدت یا آزمایشی، اجاره تشک مواج گزینه‌ی اقتصادی‌تری است. کابل و پمپ تشک باید دور از مسیر رفت‌وآمد باشد.

۳. اکسیژن‌ساز و کپسول اکسیژن

اکسیژن‌ساز هوای اتاق را تغلیظ می‌کند و اکسیژن با خلوص بالاتر به بیمار می‌رساند. اکسیژن‌ساز برای مصرف طولانی‌مدت معمولاً از کپسول راحت‌تر است، چون با برق کار می‌کند و نیازی به پر کردن مجدد ندارد. کپسول اکسیژن اما برای مواقع قطع برق و جابه‌جایی کوتاه لازم است.

میزان جریان اکسیژن را فقط پزشک تعیین می‌کند. خانواده نباید خودسرانه آن را کم یا زیاد کند. برای نیازهای کوتاه‌مدت می‌توانید اجاره اکسیژن‌ساز را بررسی کنید. نکته‌های ایمنی استفاده را در راهنمای MedlinePlus درباره‌ی اکسیژن‌درمانی هم می‌توانید بخوانید.

۴. دستگاه ساکشن

بعضی بیماران نمی‌توانند ترشحات دهان و گلو را خودشان خارج کنند. ساکشن این ترشحات را می‌کشد و راه هوایی را باز نگه می‌دارد. بیماران دارای تراکئوستومی یا کاهش سطح هوشیاری بیشتر به آن نیاز دارند.

استفاده از ساکشن به آموزش نیاز دارد. روش نادرست می‌تواند به بافت آسیب بزند. اگر فقط برای مدتی کوتاه لازم است، اجاره دستگاه ساکشن گزینه‌ی مناسبی است و پرستار می‌تواند روش کار را به خانواده آموزش دهد.

۵. مانیتور علائم حیاتی و پالس اکسیمتر

پایش مداوم یکی از بخش‌های اصلی تجهیزات ICU در منزل است. مانیتور بالینی یا مجموعه‌ای از دستگاه‌های ساده، فشار خون، ضربان قلب، تعداد تنفس، دما و درصد اشباع اکسیژن را نشان می‌دهد. پالس اکسیمتر ساده‌ترین ابزار برای دیدن اکسیژن خون است و روی انگشت بیمار قرار می‌گیرد.

محدوده‌ی قابل‌قبول هر عدد برای هر بیمار فرق می‌کند. بنابراین عدد هدف را پزشک معالج در برگه بنویسد و کنار تخت بچسبانید. هشدار دستگاه را هرگز خاموش نکنید، مگر علت آن بررسی شده باشد.

۶. پمپ تغذیه و پمپ سرم

بعضی بیماران نمی‌توانند غذا بخورند و از طریق لوله‌ی معده یا رگ تغذیه می‌شوند. پمپ تغذیه مقدار و سرعت را کنترل می‌کند. پمپ سرم هم دارو یا مایع را با سرعت دقیق وارد بدن می‌کند.

تنظیم این دستگاه‌ها باید توسط پرستار یا پزشک انجام شود. خانواده فقط باید علامت‌های هشدار را بشناسد و بداند در چه شرایطی خبر دهد.

۷. ونتیلاتور در موارد خاص

ونتیلاتور برای بیمارانی است که خودشان نمی‌توانند به اندازه‌ی کافی نفس بکشند. استفاده‌ی خانگی از آن فقط در موارد خاص و با تجویز پزشک معالج انجام می‌شود. راه‌اندازی، آموزش و پایش آن باید توسط تیم درمانی صورت گیرد.

در تجهیزات ICU در منزل ونتیلاتور سنگین‌ترین بخش از نظر مسئولیت است. برق پشتیبان، آلارم‌ها و وسیله‌ی تنفس جایگزین باید پیش از ورود بیمار به خانه آماده باشد. اگر خانواده‌ای احساس می‌کند توان مراقبت از این دستگاه را ندارد، باید پیش از ترخیص با تیم درمانی صحبت کند.

۸. منبع برق پشتیبان

قطع برق برای بیمار وابسته به دستگاه می‌تواند خطرناک باشد. UPS، باتری پشتیبان یا ژنراتور مناسب بخشی از تجهیزات ICU در منزل است. ظرفیت آن باید با توان دستگاه‌های حیاتی هماهنگ باشد. راهکار قطع برق را پیش از ترخیص مکتوب و تمرین کنید.

خلاصه‌ی تجهیزات ICU در منزل در یک جدول

جدول زیر کار هر وسیله و نکته‌ی مهم آن را کنار هم نشان می‌دهد:

فضا، برق و نکته‌های ایمنی در راه‌اندازی تجهیزات ICU در منزل

اتاق مناسب نصف کار است. پیش از آمدن بیمار این موارد را بررسی کنید:

• اتاق روشن، تمیز و قابل تهویه باشد و دمای آن برای بیمار مناسب باشد.
• دور تخت فضای کافی برای رفت‌وآمد پرستار و جابه‌جایی تخت باشد.
• پریز زمین‌دار و کافی وجود داشته باشد؛ از چندراهی‌های سرهم‌شده و کابل‌های رها روی زمین پرهیز کنید.
• محل اکسیژن دور از شعله، سیگار، بخاری و منبع حرارتی باشد.
• کپسول اکسیژن ثابت و ایمن نگه‌داشته شود تا نیفتد.
• شماره‌ی ۱۱۵، پزشک معالج و تیم مراقبتی روی یک برگه کنار تخت باشد.
• مسیر ورود تخت و برانکارد از درِ خانه و آسانسور یا پله بررسی شود.

هشدار: اکسیژن آتش‌گیری را شدیدتر می‌کند. در اتاق بیمار سیگار نکشید و از شعله‌ی باز استفاده نکنید.

مراحل انتقال بیمار از بیمارستان به خانه

انتقال بدون برنامه‌ریزی یکی از خطرناک‌ترین بخش‌های راه‌اندازی تجهیزات ICU در منزل است. این مراحل را به ترتیب دنبال کنید:

1. گفت‌وگو با پزشک معالج: نیاز واقعی بیمار به دستگاه‌ها، داروها و محدودیت‌ها را مکتوب بگیرید.
2. بازدید از منزل: کارشناس فضا، برق و مسیر ورود را بررسی کند.
3. تهیه یا اجاره‌ی دستگاه‌ها: وسایل پیش از ترخیص نصب و آزمایش شوند.
4. آموزش خانواده و پرستار: کار با دستگاه‌ها، هشدارها و برنامه‌ی روزانه آموزش داده شود.
5. انتقال ایمن: در صورت نیاز با آمبولانس و همراهی نیروی آموزش‌دیده منتقل شود.
6. اولین ساعت‌ها: پرستار علائم حیاتی را بسنجد، دستگاه‌ها را وصل و تنظیمات را با دستور پزشک تطبیق دهد.
7. پیگیری: ویزیت‌ها، گزارش‌ها و زمان تعویض یا بازبینی دستگاه‌ها برنامه‌ریزی شود.

برای هماهنگی کل این فرایند می‌توانید از خدمات مراقبت تخصصی از بیمار بدحال و ICU در منزل کمک بگیرید.

چه کسی بر تجهیزات ICU در منزل نظارت می‌کند؟

مسئولیت مراقبت بین چند نفر تقسیم می‌شود:

• پزشک معالج: تشخیص، دستور درمان، نوع و تنظیم دستگاه‌ها را تعیین می‌کند.
• سوپروایزر یا مسئول فنی: راه‌اندازی، آموزش، پیگیری و حل مشکل را هماهنگ می‌کند.
• پرستار ICU: علائم حیاتی، دستگاه‌ها، دارو و وضعیت بیمار را در طول مراقبت کنترل می‌کند.
• خانواده: آموزش می‌بیند، مشاهده‌ها را گزارش می‌دهد و در شرایط اضطراری سریع اقدام می‌کند.

هیچ‌کدام از این نقش‌ها جای دیگری را نمی‌گیرند. اگر نقش پرستار یا سوپروایزر مشخص نباشد، تجهیزات ICU در منزل ناقص می‌ماند.

نشانه‌هایی که یعنی باید با ۱۱۵ تماس بگیرید

در تجهیزات ICU در منزل هم اورژانس جای خود را دارد. در این شرایط معطل نکنید:

• تنگی نفس شدید یا ناگهانی
• کبودی لب‌ها یا صورت
• کاهش سطح هوشیاری یا پاسخ‌ندادن بیمار
• تشنج
• درد قفسه‌ی سینه
• خونریزی شدید
• خرابی دستگاه حیاتی یا قطع برقی که راهکار آن جواب نمی‌دهد

پس از تماس با ۱۱۵ به پزشک معالج و تیم مراقبتی هم خبر دهید. فهرست داروها و گزارش اخیر را آماده نگه دارید.

سوالات متداول درباره‌ی تجهیزات ICU در منزل

۱. تجهیزات ICU در منزل شامل چه وسایلی است؟

تجهیزات ICU در منزل معمولاً شامل تخت بیمار، تشک مواج، اکسیژن‌ساز یا کپسول، ساکشن، مانیتور علائم حیاتی، پمپ تغذیه یا سرم و برق پشتیبان است. ونتیلاتور فقط برای بیماران خاص و با تجویز پزشک معالج استفاده می‌شود. فهرست نهایی به وضعیت بیمار بستگی دارد.

۲. آیا هر بیماری می‌تواند ICU در منزل داشته باشد؟

نه. پزشک معالج باید پایدار بودن وضعیت بیمار، نیاز او به دستگاه‌ها و امکان مراقبت در خانه را تأیید کند. محیط خانه هم باید فضا، برق ایمن و دسترسی سریع به اورژانس داشته باشد. اگر این شرایط فراهم نباشد، ادامه‌ی بستری مناسب‌تر است.

۳. ونتیلاتور در منزل چه زمانی لازم می‌شود؟

ونتیلاتور فقط وقتی لازم است که بیمار نتواند به‌تنهایی نفس بکشد و پزشک معالج استفاده‌ی خانگی از آن را تجویز کرده باشد. راه‌اندازی، تنظیم و آموزش خانواده باید زیر نظر تیم درمانی انجام شود. خانواده هرگز نباید تنظیمات دستگاه را خودسرانه تغییر دهد.

۴. چه کسی بر کار تجهیزات ICU در منزل نظارت می‌کند؟

پزشک معالج درمان را تعیین می‌کند، سوپروایزر یا مسئول فنی راه‌اندازی و پایش دوره‌ای را پیگیری می‌کند و پرستار ICU در طول مراقبت دستگاه‌ها، علائم حیاتی و وضعیت بیمار را کنترل می‌کند. خانواده هم باید آموزش ببیند و شماره‌های اضطراری را در دسترس داشته باشد.

۵. بیمار ICU در منزل چه زمانی باید به اورژانس منتقل شود؟

اگر بیمار دچار تنگی نفس شدید، کبودی لب‌ها، کاهش سطح هوشیاری، تشنج، درد قفسه‌ی سینه یا خونریزی شدید شد، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید. قطع برق یا خرابی دستگاه حیاتی که با راهکار پیش‌بینی‌شده حل نمی‌شود هم همین اقدام فوری را می‌خواهد.

۶. آیا می‌توانم تجهیزات ICU را اجاره کنم؟

بله. بسیاری از خانواده‌ها تخت، تشک مواج، اکسیژن‌ساز و ساکشن را اجاره می‌کنند تا هزینه‌ی خرید و نگهداری کم شود. انتخاب دستگاه باید با نظر پزشک انجام شود. برای اطلاع از موجودی و شرایط اجاره، با کارشناسان رایان درمان تماس بگیرید.

برای راه‌اندازی تجهیزات ICU در منزل با رایان درمان مشورت کنید

اگر بیمار شما به‌زودی ترخیص می‌شود، پیش از رسیدن به خانه با کارشناسان رایان درمان در تهران صحبت کنید. نیاز بیمار بررسی می‌شود و تجهیزات و پرستار مناسب پیشنهاد می‌شود. تعرفه‌ها بر اساس شرایط بیمار تعیین می‌شود و برای اطلاع از آن تماس بگیرید.

درخواست مشاوره و راه‌اندازی ICU در منزل را ثبت کنید و مراقبت ایمن و برنامه‌ریزی‌شده را از اولین روز بازگشت بیمار به خانه شروع کنید.