مراقبت از بیمار دیابتی در منزل؛ ۸ نکته برای خانواده و پرستار

وقتی یکی از عزیزانتان دیابت دارد، مراقبت از بیمار دیابتی در منزل فقط قند‌گیری و قرص نیست. تزریق انسولین، غذا، مراقبت از پا و دیدن علائم هشدار هم بخشی از کار روزانه است. اگر کوچک‌ترین بی‌دقتی پیش بیاید، ممکن است قند بالا یا پایین برود یا زخم کوچک پا بزرگ شود.

در این راهنما ۸ نکته‌ی ساده و کاربردی برای خانواده و پرستار می‌خوانید. توصیه‌ها عمومی هستند و جای نظر پزشک را نمی‌گیرند؛ دوز دارو و برنامه‌ی درمان را فقط پزشک تعیین می‌کند.

مراقبت از بیمار دیابتی در منزل از کجا شروع می‌شود؟

دیابت یک بیماری طولانی‌مدت است و کنترل آن به عادت‌های روزانه بستگی دارد. در خانه، مراقب باید سه کار را همیشه انجام دهد: برنامه‌ی پزشک را دقیق اجرا کند، نتیجه‌ها را ثبت کند و علائم غیرعادی را زود تشخیص دهد.

هر چه برنامه‌ی روزانه روشن‌تر باشد، خطای کمتری در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل رخ می‌دهد. پیش از هر چیز از پزشک بپرسید قند چه ساعت‌هایی اندازه‌گیری شود و عدد هدف بیمار چقدر است. پاسخ‌ها را در یک دفترچه بنویسید.

نکته‌ی کلیدی: عدد هدف قند هر بیمار فرق می‌کند. همیشه همان عددی را ملاک بگیرید که پزشک برای بیمار شما نوشته است.

۸ نکته برای مراقبت از بیمار دیابتی در منزل

۱. قند خون را منظم و ثبت‌شده بسنجید

در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل، قند‌گیری باید در ساعت‌هایی انجام شود که پزشک گفته است. نتیجه را همراه تاریخ و ساعت و وعده‌ی غذایی بنویسید. نوار قند را سالم نگه دارید و سر هر قند‌گیری دست‌ها را بشویید و خشک کنید. دفترچه‌ی ثبت، مهم‌ترین ابزار پزشک برای تنظیم درمان است.

۲. تزریق انسولین در منزل را اصولی انجام دهید

تزریق انسولین در منزل باید طبق دوز و ساعت تعیین‌شده انجام شود. محل تزریق را هر بار کمی جابه‌جا کنید تا پوست آسیب نبیند. سرنگ یا سر قلم را مشترک استفاده نکنید و بعد از مصرف در ظرف مخصوص اشیای تیز بیندازید. اگر بیمار توان یا بینایی کافی ندارد، می‌توانید از خدمات تزریقات در منزل تهران کمک بگیرید.

۳. وعده‌های غذایی را منظم نگه دارید

در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل، ساعت غذا و تزریق باید با هم هماهنگ باشد. وعده‌ی حذف‌شده می‌تواند قند را پایین بیاورد. بهتر است سبزی، حبوبات، غلات کامل و پروتئین در سفره باشد و نوشیدنی‌های شیرین و شیرینی کمتر شود. میزان و نوع غذا را با پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم کنید و خودسرانه رژیم سخت نگیرید.

۴. هر روز پاها را وارسی کنید

زخم پای دیابتی اغلب از یک تاول یا ترک کوچک شروع می‌شود. در بیمار دیابتی، حس پا کم می‌شود و درد زخم دیر حس می‌شود. هر شب کف پا و لای انگشتان را با نور کافی نگاه کنید. پاها را با آب ولرم بشویید، خوب خشک کنید و بدون جوراب یا کفش راه رفتن را ممنوع کنید. پینه را خودتان نبرید.

۵. زخم و پانسمان را جدی بگیرید

اگر زخمی دیده شد، خودسرانه پماد یا داروی گیاهی نگذارید. زخم دیابتی دیر خوب می‌شود و ممکن است عفونی شود. سریع به پزشک مراجعه کنید. برای پیگیری و مراقبت در خانه می‌توانید از کارشناس زخم و خدمات پانسمان در منزل تهران کمک بگیرید.

یادآوری: زخم پایی که بعد از چند روز بهتر نشود یا قرمزی و ترشح داشته باشد، باید همان روز توسط پزشک دیده شود.

۶. علائم افت و افزایش قند را بشناسید

افت قند معمولاً با لرزش، تعریق، تپش قلب، گرسنگی ناگهانی و گیجی همراه است. افزایش قند با تشنگی زیاد، ادرار مکرر، ضعف و تاری دید خودش را نشان می‌دهد. همه‌ی اعضای خانواده باید این علائم را بدانند. طبق برنامه‌ی پزشک یک منبع قند سریع در دسترس داشته باشید.

۷. دارو و وسایل را درست نگهداری کنید

داروها را در جعبه‌ی جدا و با برچسب مشخص نگه دارید. انسولین را طبق دستور روی بسته نگهداری کنید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. اگر بیمار چند دارو مصرف می‌کند، جدول زمان‌بندی دارو بسازید. هیچ دارویی را بدون نظر پزشک قطع یا کم و زیاد نکنید.

۸. فعالیت سبک و پیگیری منظم پزشکی داشته باشید

با تأیید پزشک، پیاده‌روی سبک روزانه به کنترل قند کمک می‌کند و بخشی از مراقبت از بیمار دیابتی در منزل است. آزمایش‌های دوره‌ای، معاینه‌ی چشم و بررسی پا را فراموش نکنید. اطلاعات کامل‌تر را در راهنمای مدیریت دیابت مؤسسه ملی دیابت آمریکا (NIDDK) و اطلاعات سازمان جهانی بهداشت درباره‌ی دیابت می‌توانید ببینید.

جدول برنامه‌ی روزانه‌ی مراقبت از بیمار دیابتی در منزل

جدول زیر خلاصه‌ای از کارهای روزانه‌ی مراقبت از بیمار دیابتی در منزل است. آن را با برنامه‌ی پزشک خود تطبیق دهید:

اشتباه‌های رایج در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل

خانواده‌ها گاهی از روی دلسوزی کارهایی می‌کنند که خطر دارد. این اشتباه‌ها را در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل تکرار نکنید:

• تغییر دوز بدون پزشک: حتی وقتی قند بالا یا پایین است، دوز را خودسرانه کم و زیاد نکنید.
• حذف غذا برای پایین‌آوردن قند: گرسنه‌ماندن می‌تواند قند را بیش از حد پایین ببرد.
• نادیده‌گرفتن زخم کوچک: زخم کوچک پا در بیمار دیابتی ممکن است ساده نباشد.
• استفاده از آب داغ یا کیسه‌ی گرم روی پا: بیمار گرمای زیاد را حس نمی‌کند و پوست می‌سوزد.
• ثبت‌نکردن قند: بدون دفترچه، پزشک تصویر درستی از روند بیماری ندارد.
• تنهاگذاشتن بیمار سالمند با داروهای متعدد: خطر فراموشی دارو و تزریق بالاست.

یک نفر را مسئول هماهنگی بگذارید تا برنامه‌ی دارو، قند و ویزیت‌ها از دست نرود. این کار در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل بیشترین اثر را دارد.

چه علائمی را در بیمار دیابتی باید فوری به پزشک گفت؟

در مراقبت از بیمار دیابتی در منزل، بعضی علائم یعنی نباید منتظر ماند. در این موارد با پزشک یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:

• گیجی شدید، بی‌حالی ناگهانی یا بی‌هوشی
• قند خیلی پایین یا خیلی بالا که با راهکار پزشک اصلاح نمی‌شود
• استفراغ مداوم، تنفس تند یا بوی میوه‌ای نفس
• زخم پا با قرمزی، ورم، ترشح، بوی بد یا تیره‌شدن پوست
• تب همراه با بیماری یا بی‌اشتهایی که چند وعده طول بکشد
• درد قفسه‌ی سینه، ضعف یک‌طرفه‌ی بدن یا اختلال گفتار

خانواده نباید این علائم را در خانه «تحمل» کند. شماره‌ی پزشک معالج را همیشه در دسترس داشته باشید.

چه زمانی به پرستار بیمار دیابتی در منزل نیاز دارید؟

گاهی خانواده سر کار است یا بیمار سالمند تنهاست. در این شرایط، مراقبت از بیمار دیابتی در منزل بدون کمک تخصصی سخت می‌شود. یک پرستار آموزش‌دیده می‌تواند قند را بسنجد، دارو و تزریق را طبق برنامه پیگیری کند، پاها را وارسی کند و علائم هشدار را سریع اطلاع دهد.

اگر دنبال همراه حرفه‌ای هستید، صفحه‌ی پرستار بیمار در منزل را ببینید. پرستار بیمار دیابتی در منزل مخصوصاً برای سالمندان، بیماران دارای زخم پا و کسانی که آموزش تزریق ندارند مفید است. سایت رایان درمان قیمت عددی منتشر نمی‌کند و برآورد را بعد از بررسی شرایط شما اعلام می‌کند.

پیشنهاد: قبل از تماس، نوع دیابت، داروها یا انسولین، وضعیت پاها و ساعت‌های موردنیاز پرستار را یادداشت کنید تا انتخاب خدمت سریع‌تر انجام شود.

سوالات متداول درباره‌ی مراقبت از بیمار دیابتی در منزل

۱. مراقبت از بیمار دیابتی در منزل از کجا شروع می‌شود؟

از برنامه‌ی مکتوب پزشک شروع می‌شود. زمان قند‌گیری، نوع غذا، داروها و تزریق‌ها را در یک برگه بنویسید و روی یخچال بچسبانید. سپس هر روز نتیجه‌ی قند، وعده‌های غذایی و وضعیت پاها را ثبت کنید تا در ویزیت بعدی به پزشک نشان دهید.

۲. چه کسی می‌تواند تزریق انسولین در منزل را انجام دهد؟

بیمار یا همراه او، بعد از آموزش پرستار یا پزشک، می‌تواند تزریق انسولین را انجام دهد. اگر دست‌ها می‌لرزد، بینایی ضعیف است یا بیمار سالمند است، بهتر است پرستار آموزش‌دیده تزریق را انجام دهد. دوز را فقط پزشک تعیین می‌کند و خانواده نباید آن را تغییر دهد.

۳. زخم پای دیابتی چه علائمی دارد و چه زمانی خطرناک است؟

قرمزی، تورم، گرمی، ترشح، بوی بد، تاول یا زخمی که چند روز بهتر نمی‌شود از علائم هشدار هستند. بیمار دیابتی ممکن است درد را حس نکند، پس دیرتر متوجه می‌شود. با دیدن این علائم همان روز به پزشک مراجعه کنید و زخم را خودسرانه درمان نکنید.

۴. اگر قند بیمار دیابتی ناگهان پایین بیاید چه باید کرد؟

علائمی مثل لرزش، عرق سرد، گیجی و ضعف را جدی بگیرید و طبق دستور پزشک عمل کنید. اگر بیمار هوشیار است و می‌تواند بخورد، طبق برنامه‌ی پزشک قند سریع بدهید. اگر بیمار بی‌هوش شد یا نمی‌تواند ببلعد، چیزی به دهانش نریزید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.

۵. آیا بیمار دیابتی می‌تواند ورزش کند؟

بیشتر بیماران با تأیید پزشک می‌توانند پیاده‌روی سبک داشته باشند. ورزش منظم به کنترل قند کمک می‌کند. قبل از شروع، با پزشک درباره‌ی نوع و مدت فعالیت مشورت کنید. اگر بیمار زخم پا، سرگیجه یا مشکل قلبی دارد، ابتدا باید پزشک اجازه بدهد و فعالیت را تنظیم کند.

۶. چه زمانی به پرستار بیمار دیابتی در منزل نیاز داریم؟

وقتی بیمار سالمند است و تنها زندگی می‌کند، تزریق یا قند‌گیری را فراموش می‌کند، زخم پا دارد یا خانواده فرصت مراقبت دائمی ندارد. پرستار آموزش‌دیده برنامه‌ی دارو، قند، تغذیه و پانسمان را منظم پیگیری می‌کند و علائم هشدار را سریع به خانواده و پزشک اطلاع می‌دهد.

برای مراقبت از بیمار دیابتی در منزل با رایان درمان تماس بگیرید

اگر می‌خواهید مراقبت از بیمار دیابتی در منزل را با پرستار آموزش‌دیده و برنامه‌ی منظم انجام دهید، شرایط بیمار را با کارشناسان رایان درمان در تهران در میان بگذارید. مشاوره‌ی اولیه کمک می‌کند خدمت مناسب، مثل پرستار، تزریقات یا مراقبت از زخم، انتخاب شود.

همین حالا با رایان درمان تماس بگیرید یا درباره‌ی پرستار بیمار در منزل بیشتر بخوانید.